عَنْ اَبىبَصيرٍ قالَ: دَخَلَتْ اُمّ خالِدِ العَبْدِيّه عَلى اَبى عَبْدِاللّهِ (ع) وَ اَناَ عِنْدَهُ فَقالَتْ: جُعِلْتُ فِداكَ اِنّهُ يَعْتَرينى قَراقِرٌ فى بَطْنى وَ قَدْ وَصَفَ لى اَطِبّأُ الْعَراقِ النّبيذَ بِالسّويقِ فَقالَ: ما يَمْنَعُكَ مِنْ شُرْبِهِ؟ فَقالَتْ: قَدْ قَلّدْتُكَ دينى. فَقالَ: فَلا تَذُوقى مِنْهُ قَطْرَه لا وَاللّهِ لاآذُنُ لَكِ فى قَطْرَه مِنْهُ فَاًِّنّما تَنْدَمينَ اِذا بَلَغَتْ نَفْسُكِ ههُنا وَ اَوْ مَئَبِيَدِهِ اِلى حَنْجِرَتِهِ - يَقُولُها ثَلاثاً - اَفَهْمِتِ؟ فَقالَتْ: نَعَمْ.(2)
ابوبصير مىگويد: نزد حضرت صادق (ع) بودم كه زنى به نام امّخالد وارد شد و عرض كرد: جانم به فدايتان، گرفتار مرضى شدهام كه پزشكان، خوردن شراب را برايم نسخه كردهاند (چه مىفرماييد؟) حضرت فرمود: چرا نخوردى؟ عرض كرد: من در دينم مقلّدِ شما هستم (نه مقلّد ديگران) حضرت فرمود: نه بهخدا قسم، يك قطره از آن را هم اجازه چشيدن ندارى. سپس سه مرتبه فرمود: همانا زمانى كه جانت به گلويت برسد پشيمان خواهى شد، آيا فهميدى؟ عرض كرد: بلى. (ظاهراً معالجه او از طريق ديگرى هم امكانپذير بوده است كه امام(ع) به او اجازه ندادهاند.)
مسأله: مسايلى كه انسان غالباً به آنها احتياج دارد، واجب است ياد بگيرد.(3) (تا در هنگام عمل بر خلاف وظيفه شرعىِ خود رفتار نكند.)
سؤال: آيا زن مىتواند به مقام اجتهاد برسد يا خير؟ لطفاً توضيح دهيد؟
جواب : امكان رسيدن به رتبه اجتهاد براى زن هم هست، ولى نمىتوان مرجع تقليد براى ديگرا باشد.(4)
سؤال: آيا كسى كه به مقام اجتهاد نايل شده جايز است از مجتهد ديگرى تقليد نمايد؟
جواب: طبق نظر علماى اماميّه جايز نيست.(5)
سؤال: بفرماييد زنِ شوهردار چگونه بايد تقليد كند و مىتواند مجتهد ديگرى داشته باشد و اگر مىتواند منافاتى بالزوم اطاعت زن از شوهر دارد يا نه؟
جواب: زن، در تقليد مستقل است، ولى در امور زناشويى بايد از شوهر اطاعت كند و بدون اجازه شوهر نمىتواند از منزل خارج شود.(6)
سؤال: آيا درست است كه تقليدِ افرادِ خانواده (همسر و فرزند) تابع سرپرست خانواده مىباشد؟
جواب: در تقليد تبعيّت نيست.(7)
سؤال: اگر زن از مجتهدى تقليد مىكند كه كارى را واجب يا حرام دانسته و شوهر از مجتهدى تقليد مىكند كه آن كار را واجب يا حرام نمىداند، آيا شوهر در اين مورد مىتواند همسر خود را وادار به مخالفت با فتواى مرجع تقليدش كند؟
جواب: خير، بلكه بر زن واجب است طبق فتواى مرجع خود عمل كند.(8)
وظيفه مرد در مقابل همسر و فرزندان
يا اَيّهَا الّذينَ امَنُوا قُوا اَنْفُسَكُمْ وَ اَهْليكُمْ ناراً وَ قُودُهَا النّاسُ وَ الْحِجارَه عَلَيْها مَلائِكَه غِلاظٌ شِدادٌ لايَعْصُونَ اللّهَ ما اَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ مايُؤْمَروُنَ.(9)
اى كسانى كه ايمان آوردهايد! خود و خانواده خويش را از آتشى كه هيزمِ آن انسانها و سنگها است نگاهداريد، آتشى كه فرشتگانى برآن گمارده شده كه خشن و سختگيرند، و هرگز مخالفت فرمان خدا نمىكنند و دستورهاى او را دقيقاً اجرا مىنمايند.
نگهدارى خويشتن، به ترك معاصى و عدم تسليم در برابر شهواتِ سركش است، و نگهدارى خانواده، به تعليم و تربيت و امر به معروف و نهى از منكر، و فراهم ساختن محيطى پاك و خالى از هرگونه آلودگى، در فضاى خانه و خانواده است.
از اين آيه شريفه استفاده مىشود كه حقِ زن و فرزند تنها به تأمين هزينه زندگى و مسكن و تغذيه آنها خلاصه نمىشود، بلكه مهمتر از آن، تغذيه روح و جان آنها و به كار گرفتن اصول تعليم و تربيت صحيح است.(10)
سؤال: آيا بر شوهر واجب است كه مسايل مورد ابتلا و نياز همسرش را به او بياموزد؟
ج: واجب است به او تعليم دهد و اگر خودش نمىتواند بايد وسايل فراگيرى او را آماده سازد.(11)
سؤال: آيا زن مىتواند بدون اجازه شوهر براى فراگيرى مسايلِ شرعى يا مسجد يا نماز جمعه يا مجالس مذهبى از خانه خارج شود؟
ج: اگر فراگيرىِ مسايل شرعى، از واجباتِ زن باشد و راهى براى فراگيرى ندارد جز به خروج از منزل، و مفسدهاى نداشته باشد، به قدرِ ضرورت و به اندازه واجب مىتواند خارج شود، ولى براى مسجد و غيره بدون اجازه نمىتواند خارج شود.(12)
