تعریف عسل:

عسل یکی از مواد غذائی نادری است که به وسیله زنبور عسل از شهد گیاهان، گلهای وحشی، گیاهان داروئی و از میلیون ها گل و گیاه و درخت به دست می آید که حاوی آب، انواع قندها، انواع اسید آمینه، آنریمها، مواد معدنی، ویتامین ها، چربی ها، لیپیدها، کلوئیدها، و مواد آنتی بیوتیکی و ... تشکیل گردیده که از ارزش غذائی بسیار بالائی برخوردار است.

ارزش غذائی عسل:

عسل یکی از قدیمی ترین غذاهای بشر است که انسان آن را حتی قبل از شیر و نان  می شناخته و به خواص غذائی آن پی برده است و تنها مواد غذائی کامل و آماده بوده و زمانی که در دهان قرار می گیرد بلافاصله جذب بدن می شود به قول قدیمی ها عسل زور حاضری دارد یعنی با خوردن عسل می توان در آن واحد نیرو و انرژی لازم را دریافت کرد.

راههای تشخیص عسل خوب:

1ـ اعتماد به تولید کننده

2ـ از طریق آزمایشگاه

3ـ عسل رسیده همیشه شیرین و سالم باقی می ماند و مدت طولانی از آن می توان استفاده کرد

4ـ در داخل عسل خوب هیچ میکروب و ویروسی قادر به رشد و ادامه حیات نیست

5ـ شکرک عسل گاهی اوقات از نظر اروپائی ها به عنوان عسل طبیعی معرفی می شود.

نگهداری عسل:

1ـ عسل را باید در ظروف پلاستیکی یا شیشه ای نگهداری کرد و مطمئن بود که درب آن محکم بوده و از ورود هوا جلوگیری می کند.

2ـ عسل را باید در خارج از یخچال نگهداری کرد و بهترین دمای نگهداری عسل 7 تا 12 درجه سانتیگراد است.

3ـ از آنجائی که عسل بسیار اسیدی می باشد نگهداری آن در ظروف فلزی توصیه نمی گردد.

چگونه عسل خراب می شود؟

یکی از ویژگی های مهم عسل رطوبت پذیری بسیار شدید می باشد به همین دلیل نباید در یخچال یا به صورت سرباز نگهداری شود.

عسل نارس پس از مدت کوتاهی تخمیر و ترش می شود و اگر زود مصرف شود اشکالی ندارد.

عسل با موم بهتر است یا عسل صاف شده؟

1ـ از آنجایی که موم جذب بدن نمی شود و پس از استفاده عیناً از بدن دفع می گردد و هیچ گونه ارزش غذایی ندارد بنابراین به جهت هدر رفتن موم و شرایط اقتصادی آن بهتر است از عسل بدون موم استفاده شود.

2ـ عسل صاف شده و بدون موم ( سیال و روان ) بهترین وضعیت برای مصرف عسل می باشد.

رنگ و بو و طعم عسل:

الف) رنگ و بو و طعم عسل بستگی به گل و گیاه و شهد غالب منطقه دارد!

ب) عسل بدست آمده از شهد انواع میوه ها و گلها به رنگ زرد متمایل به قهوه ای است.

ج) عسل غالب یا تک گلی عسلی است که شهد غالب منطقه در آن باشد مثل مرکبات یا عسل آویشن یا گل آفتابگردان

د) خوشمزه ترین و خوش رنگ ترین عسل، عسل گز یا بهار نارنج است و بد مزه ترین عسل، عسل گل آفتابگردان

هـ) اگر زنبور عسل در مناطقی باشد که سیاه دانه ها فراوان باشند عسل آن منطقه به رنگ تیره خواهد بود.

بنابراین به قول قدیمی ها هر گلی بوئی دارد و عسل هم بوئی دارد که ذائقه آن به افراد بستگی دارد.

بهترین زمان مصرف عسل:

الف) عسل غذای زور حاضری است یعنی بلافاصله که در دهان قرار گیرد جذب بدن می شود و نیرو و انرژی تولید می کند و ذره ای از آن دفع نمی گردد.

ب) مصرف عسل در صبح ها بیشتر توصیه می گردد ( به منظور جذب سریع آن و رسیدن قند خون و ...

ج) عسل را با غذاهائی مثل شربت آبلیمو، گردو، پسته و کنجد و ... می توان میل نمود.

د) ورزشکاران قبل از ورزش، کوهنوردان پس از رسیدن به قله و از دست دادن انرژی بدن، فرزندان صبح ها با شیر عسل یا خالص و رفتن به مدرسه و شرکت در جلسه امتحانات و ...

درمان پزشکی عسل:

الف) عسل آویشن با رنگ متمایل به قرمز برای سرفه، زخم معده، خستگی و بیماریهای عفونی مفید خواهد بود.

ب) عسل مرکبات با رنگ روشن و شفاف برای بیماری های عصبی، بی خوابی، میگرن، اضطراب، تپش قلب یک آرام بخش قوی است.

ج) در عسل نوعی آنزیم به نام دیاستاز وجود دارد که قادر است چربی های اطراف قلب را از بین ببرد و شریان های خون را باز نماید.

(دیاستازهای موجود در عسل در مجاورت حرارت و نور از بین می رود و علت شکرک زدن هم می باشد که در بسته بندی های صنعتی باید به آن توجه شود)

د) عسل دوست صمیمی معده است و مصرف آن در مورد بیمارانی که از زخم معده و اثنی عشر رنج می برند توصیه می گردد.

هـ) عسل به دلیل داشتن آهن و منگنز فراوان به هضم غذا کمک بسیار می کند چرا که ترشح معده را کنترل و دردهای آن را از بین می برد.

و) عسل خوب دارای 40 درصد گلوکز، 24 درصد فروکتوز (لولوز)، 2 درصد ساکاروز (قندر و شکر) می باشد از این رو مصرف آن برای افراد مبتلا به دیابت هم با مشورت پزشک توصیه می گردد.

ز) عسل خوب در جراحی، عفونت سوختگی، زخم معده، ضد عفونی دهان و دندان، ترمیم پوست، سرماخوردگی، خستگی  اعصاب، بیماریهای کبدی و کلیوی، شب ادراری کودکان یا کم خونی کودکان با روش خاص پزشکی توصیه می گردد.

یادآوری: عسل برای کودکان زیر یک سال توصیه نمی گردد.

تهیه غذا با عسل:

از عسل به روش های گوناگون در تهیه غذا استفاده می شود مثلاً در پختن نان، انواع کیک ها، شیرینی ها، مرباجات، شربت، شربت آبلیمو، آب پرتقال، سنکنجبین (سرکه + انگبین که همان عسل است) و شیر عسل

نقش زنبور عسل در باغات میوه:

زنبور عسل برای جستجوی شهد از درخت به درخت میوه ای دیگر پرواز می کند و این موضـوع در گرده و گرده افشــانی و بـارور شدن درختـان میوه کمک زیادی می کند که متأسفانه اغلب باغداران از آن غافل هستند.

1) گرده افشانی گیاهان و درختان 1 درصد توسط باد، 6 درصد وسیله سایر حشرات و 93 درصد توسط زنبور عسل انجام می شود.

2) یک هکتار باغ سیب بدون زنبور عسل حدود 8 تن محصول می دهد و با کندوی زنبور عسل حدود 40 تن.

3) در گرده افشانی بهتر، باغات میوه هر هکتار حداقل 3 تا 4 کلنی زنبور عسل نیاز دارد.

4) در کشورهای پیشرفته باغداران به دنبال زنبورداران (حتی با پرداخت وجه) هستند و متأسفانه در ایران بالعکس.

نکته های جالب زنبورداری:

1) یک زنبور عسل برای تهیه یک گرم عسل بایستی روی 6000 تا 8000 گل بنشیند.

2) یک کندوی فعال زنبور عسل در فصل بهار (فعالیت) حدود 30000 تا 40000 زنبور عسل دارد. (یک کلنی)

3) زنبورها سنجش گرما را در داخل کندو و حتی تا 2/0 درجه گرما را تشخیص می دهند و توانائی کنترل آن را دارند.

4) ملکه زنبور عسل به طور متوسط روزانه 2500 عدد تخم برای زاد و ولد می گذارد (تولید زنبور عسل کارگر)

5) زنبور برای اینکه کیسه عسلش را با شهد پر کند و به کندو برگردد باید حداقل روی 100 الی 500 گل و گیاه بنشیند و از شهدشان  بمکد.

6) زنبور در دمای پایین تر از 8 درجه و بالاتر از 37 درجه فعالیت نمی کند (بهترین دما 20 تا 25 درجه)

7) بیشترین مصرف سالیانه عسل ابتدا در کانادا و سپس در آلمان می باشد.

8) زنبور عسل برای ساختن یک کیلوموم عسل باید 12 کیلوگرم عسل مصرف کند.

9) مدت طول عمر زنبور کارگر (جمع کننده عسل) در فصل فعالیت (بهار) 3 تا 4 هفته است.

10) زنبور عسل فقط در حال پرواز و بیرون از کندو قادر به دفع مدفوع است به همین جهت کندو همیشه تمیز است و سیستم بدن آن طوری است که یک ماه یا بیشتر قدرت تحمل مدفوع را دارد.

11) به گفته محققان عسل به علت دارا بودن آنتی اکسیدان اگر روزانه چند قاشق غذاخوری عسل مصرف شود از گرفتگی رگهای خونی جلوگیری می کند.

12) ایرانیان، بابلی ها، مصری ها و رومی ها نخستین مردمان متمدن جهان بودند که پرده از رازهای سر به مهر زنبور عسل بر گرفتند.

13) فیلسوف یونانی هراکلیوس می گوید: اگر کسی پندی بخواهد باید گفت که درون خود را با عسل مالامال کن و بیرون خود را با روغن.

14) نیش زنبور عسل برای انواع رماتیسم ها، ورم مفاصل، دردهای عصبی و نقرس مفید می باشد و در کشورهای پیشرفته از زهر نیش زنبور عسل برای تهیه دارو استفاده می شود.

15) درد نیش تا 5 دقیقه طول می کشد و توصیه می شود از آن نترسند و برای درمان از آن استفاده نمایند.

16) انسان به مرور زمان پادتن مخصوص به نیش را تولید می کند و نسبت به زهر زنبور مصونیت پیدا می کند به شکلی که محل گزیدگی متورم نمی شود.

توجه: از نیش زنبور عسل مثل عسل شیرین استفاده کنید که نیشش از نوشش بهتر است.

اثرات درمانی عسل:

عسل در بسیاری از کشورهای دنیا تولید می شود. پزشکان یورودیک و یونانی عسل را به عنوان یک داروی حیاتی قرن ها مورد استفاده قرار داده اند و دانشمندان امروزی هـم آن را به عنوان یک داروی بسیار مؤثر و بدون عوارض جانبی برای انواع بیماری ها قبول دارند. علم امروز می گوید که عسل اگر به مقدار مناسب تجویز شود برای بیماران دیابتی هم ضرر ندارد. یک مجله ی معروف کانادائی به نام «ویکلی ورلد نیوز» یک لیست از بیماریهائی را که طبق تحقیق دانشمندان غربی می توان با عسل و دارچین درمان کرد را ارائه نموده است که به شرح ذیل است:

ـ ریزش مو: کسانی که از ریزش مو یا کچلی رنج می برند می توانند با روغن زبتون گرم (روی بخار آب در حال جوش گرم شود) یک قاشق سوپ خوری عسل و یک قاشق چایخوری دارچین محلولی درست کرده و قبل از استحمام بر سر خود بمالند و پس از 15 دقیقه سر خود را بشویند.

ـ عفونت مثانه: دو قاشق سوپ خوری دارچین و یک قاشق چایخوری عسل را به یک لیوان آب ولرم (روی بخار آب در حال جوش گرم شود) اضافه کرده و بنوشند این کار میکربهای مثانه را از بین می برد.

ـ دندان درد: یک قاشق چایخوری دارچین را با پنج قاشق چایخوری عسل مخلوط کرده و خمیر بدست آمده را روی دندانی که درد می کند بمالید 3 بار در روز این کار را انجام دهید تا درد دندان از بین برود.

ـ کلسترول: دوران یائسگی و تغییرات هورمونی ناشی از آن، یکی از علل افزایش کلسترول بد خون و احتمال ابتلا به حملات قلبی در زنان میانسال است تحقیقات نشان می دهد مصرف روزانه دو قاشق غذاخوری عسل با نصف قاشق چایخوری دارچین در روز باعث کاهش یک درصد کلسترول بد خون می شود چرا که این ترکیب آنتی اکسیدان بوده و سرشار از ویتامین های E، C، B می باشد که این ریز مغذی ها نقش مهمی در کاهش کلسترول بد خون دارند. همچنین می توانید دو قاشق سوپ خوری عسل و سه قاشق چایخوری دارچین را در 450 گرم چای دم کرده بریزید. اگر بیمار این مایع را بنوشد، کلسترول بد خونش در عرض دو ساعت ده درصد کاهش می یابد. اگر روزی سه بار از این دارو نوشیده شود کلسترول درمان می شود. همچنین اگر عسل خالص را با غذای روزانه مصرف کند باز هم کلسترول کاهش می یابد.

ـ سرماخوردگی و سر دردهای سینوسی: اگر یک قاشق سوپ خوری عسل ولرم با یک چهارم قاشق چایخوری دارچین هر روز به مدت 3 روز مصرف شود  می تواند سرفه های شدید را از بین برده و سینوس ها را تمیز کند. همچنین مخلوط عسل و آب لیموی تازه به درمان سر دردهای سینوسی کمک می کند.

ـ ناباروری: مردانی که ضعف جنسی دارند اگر به طور منظم دو قاشق سوپ خوری عسل را قبل از خواب بخورند تا حد زیادی مشکلشان حل خواهد شد. در چین، ژاپن و کشورهای خاور دور زنانی که باردار نمی شوند برای تقویت رحم کمی دارچین را با نصف قاشق چایخوری عسل مخلوط کرده و به طور مرتب به لثه خود می مالند تا به آرامی با بزاق ترکیب شده وارد بدن شود.

ـ عفونت های پوستی: عسل و دارچین را به مقدار مساوی مخلوط کرده و در قسمت های آسیب دیده بمالید. این کار، اگزما، عفونت و تمام انواع بیماری های پوستی را از بین می برد.

ـ کم کردن وزن: هر روز نیم ساعت قبل از صبحانه و با معده خالی و همچنین شب قبل از خواب عسل و دارچین را در یک فنجان آب جوش ریخته و میل کنید. چنانچه این کار را به طور مرتب انجام دهید، حتی اگر بسیار چاق هم باشید وزن شما کاهش می یابد همچنین خوردن منظم این ترکیب از انباشته شدن چربی در بدن، حتی اگر غذائی با کالری زیاد مصرف کرده باشید جلوگیری می کند.

ـ گاز معده و درد معده: طبق بررسی های انجام شده در هند و ژاپن روزانه دو قاشق چایخوری عسل با یک چهارم قاشق چایخوری دارچین، گاز معده را از بین می برد. همین دستور در درمان درد معده نیز مؤثر است.

ـ بیماری قلبی: از پودر دارچین و عسل خمیری درست کرده و به جای مربا یا ژله روی نان بمالید و به طور مرتب آن را به همراه صبحانه میل کنید، این کار کلسترول بد خون را در سرخرگ کاهش داده و بیمار را از حمله قلبی نجات می دهد. همچنین افرادی که دچار حمله قلبی شده اند اگر این کار را هر روز انجام دهند، مدتها از حمله دوم در امان خواهند ماند مصرف مرتب این مخلوط، تنگی نفس را از بین برده و ضربان قلب را قوت می بخشد. در بسیاری از درمانگاه های آمریکا و کانادا بیماران را بدین ترتیب مورد درمان قرار داده و پی برده اند که سرخرگها و سیاهرگهایی که بر اثر افزایش سن انعطاف خود را از دست داده و منقبض شده اند می توانند به حالت اولیه برگردند.

ـ سیستم دفاعی: استفاده روزانه عسل و دارچین، سیستم ایمنی بدن را تقویت کرده و آن را از حملات میکروبها و ویروس ها در امان نگه می دارد. دانشمندان معتقدند عسل، ویتامین و آهن بسیار زیادی دارد و استفاده دائم از آن، گلبولهای سفید خون را برای دفاع در مقابل باکتری ها و بیماری های ویروسی تقویت می کند.

ـ سوء هاضمه: مصرف مقداری دارچین و دو قاشق چایخوری عسل قبل از غذا اسید معده را از بین برده و حتی غذاهای سنگین را هم هضم می کند.

ـ آنفلونزا: یک دانشمند ایتالیائی ثابت کرده که عسل حاوی یک عنصر طبیعی است که میکروب های آنفلونزا را کشته و بیماری را بهبود می بخشد.

ـ سرطان: تحقیقات اخیر در ژاپن و استرالیا نشان می دهد که سرطان های پیشرفته معده و استخوان با ترکیب عسل و دارچین به نحو موفقیت آمیزی درمان شده اند. بیمارانی که از این نوع سرطان رنج می برند باید روزانه یک قاشق سوپ خوری عسل را با یک قاشق چایخوری دارچین به مدت یک ماه، سه بار در روز مصرف کنند.

توجه: اطلاعات علمی و تجربی مربوط به بروشور که اکنون در  دست شماست فقط جنبه خبری دارد و از نظر پزشکی و درمانی مسئولیتی برای تهیه کننده ندارد؛ اما مصرف عسل را فراموش نکنید چرا که مصرف سرانه عسل در ایران حدود 500 گرم و در کشورهای پیشرفته و اروپائی 2000 گرم است.