در همین رابطه عضو کمیته علمی مرکز نجوم ادیب اصفهان گفت: اگر میله ای فرضی را از سمت قطب شمال وارد زمین کنیم به طوری که از مرکز و قطب جنوب زمین بگذرد، این میله حکم محور زمین را پیدا خواهد کرد که زمین به دور آن در حال چرخش به دور خودش است یعنی همان حرکت وضعی یا چرخشی زمین. از طرفی زمین بر روی یک مدار بیضی شکل مشخصی که خورشید در یکی از کانون های آن قرار گرفته در حال گردش یا همان حرکت انتقالی است. اما نکته مهم این است که محور زمین نسبت به این صفحه مدارش قائم نیست. بلکه مایل است و زاویه ای حدود ٥/٢٣ درجه با سطح مداری می سازد. همین عامل باعث پدید آمدن فصلها شده است. در واقع این کج بودن زمین موجب شده در موقعیت های مختلفی که زمین به دور خورشید در مدار خود قرار می گیرد نحوه تابش خورشید به سطح زمین متغیر باشد. گاهی این تابش عمود تر می شود که گرما بیشتر می شود و گاهی مایل می شود که هوا هم سرد می شود.
عمران مرادی در ادامه درباره تفاوت دما در محل برگزاری جام جهانی یعنی آفریقای جنوبی با کشورمان اظهار داشت: نکته جالب تر این پدیده طبیعی نجومی این است که هر زمان که خورشید بر نیمکره شمالی که کشور ما هم جزئی از آن است عمودتر می تابد، اینجا تابستان می شود و در نیمکره جنوبی برعکس است یعنی تابش خورشید مایل می شود و آنجا سردتر شده و در واقع زمستان می شود. به همین دلیل است که در این روزها چنین تفاوتی را می بینیم. در حالی که در گرمای طاقت فرسای تابستان در حال تماشای بازی های جام جهانی هستیم، خود حاضران در آن صحنه ها از لباس های گرم زمستانی استفاده می کنند.
وی افزود: این پدیده البته در مورد کشورهایی که در عرض های جنوبی تر از آفریقای جنوبی به سمت قطب جنوب قرار دارند شدیدتر بوده و سرما در حال حاضر در آن مناطق بسیار محسوس تر است.
مرادی، روز و شب بودن برعکس قطب های زمین طی حدود شش ماه از سال را با همین پدیده مرتبط دانست و گفت: شاید بارها در مورد اینکه در قطب شمال و جنوب شش ماه شب یا شش ماه روز است شنیده باشید. واقعیت این است که این پدیده هم دقیقا به همین دلیل نوع تابش خورشید بر سطح زمین است. در واقع این که در نیمکره شمالی زمین تابستان است در قطب شمال، خورشید غروب نمی کند و برعکس در قطب جنوب خورشید طلوع نمی کند و این پدیده آرام آرام از اول پاییز ما که اول بهار نیمکره جنوبی می شود برعکس خواهد شد. یعنی تابش در نیمکره شمالی مایل و در نیمکره جنوبی عمود تر می شود و به همین دلیل ما شاهد آغاز شب در قطب شمال و آغاز روز در قطب جنوب خواهیم بود.
این مدرس نجوم در مورد دور و نزدیکی زمین به خورشید و اثر آن بر دما نیز چنین گفت: البته دور و نزدیک شدن زمین دلیل اصلی سرما و گرما و تغییر فصلها نیست. دلیل اصلی همان نحوه تابش است ولی این دوری و نزدیکی زمین به خورشید هم بی اثر نیست و قدری بر افزایش و کاهش دما اثر می گذارد. به طور کلی زمانی که در نمیکره شمالی تابستان اتفاق می افتد یعنی همین زمانی که در آن واقع هستیم خورشید در دورترین فاصله خودش نسبت به خورشید قرار می گیرد و زمانی که در نیمکره شمالی زمستان است، زمین در نزدیکترین فاصلهاش نسبت به خورشید قرار می گیرد و این در مورد نیمکره جنوبی برعکس است.
وی خاطر نشان کرد: به همین دلیل، هم تابستان نیمکره جنوبی نسبت به نیمکره شمالی گرمتر است و هم زمستان آن مناطق سردتر خواهد بود چون در آنجا زاویه تابش خورشید با دوری و نزدیکی زمین به خورشید کاملا هماهنگ است.
