نیكوتین از برگهای گیاه تنباكو به دست میآید. نیكوتین یك آلكولویید (شبه قلیا) بسیار سمی و روغنمانند میباشد. نیكوتین تاثیر مضاعف تحریك و سركوبگر در بدن دارد. یك نخ سیگار حاوی ۸ الی ۲۰ میلیگرم نیكوتین است كه تنها ۱ میلیگرم آن هنگام كشیدن سیگار جذب بدن میشود. مصرف تنها ۲ الی ۵ میلیگرم نیكوتین سبب تهوع و استفراغ و تنها ۶۰ میلی گرم از این ماده مرگ آور میباشد. راههای ورود نیكوتین به بدن ۳ طریق میباشد:
۱. جذب از طریق پوست
۲. جذب از طریق ریهها
۳. جذب از طریق غشاء مخاطی بینی و دهان
بیشترین جذب نیكوتین از طریق استنشاق و آلویولهای (كیسههای ریز هوایی كه تبادل گازها در آنها صورت میگیرد) ریه میباشد. نیكوتین پس از ورود به جریان خون مستقیما و سریعا به مغز میرسد و سپس در تمام بدن منتشر میگردد. تنها ۱۰ الی ۱۵ثانیه زمان كافی است كه پس از اولین پك به سیگار نیكوتین به مغز برسد. طبق تحقیقات سازمان جهانی بهداشت در هر ۸ ثانیه یك نفر در دنیا به علت استعمال دخانیات جان خود را از دست میدهد. نتایج تحقیقات حاكی از آن است چنانچه افراد در سنین نوجوانی شروع به كشیدن سیگار كنند (بیش از ۷۰ درصد موارد سیگاری شدن در این مرحله اتفاق میافتد) و مدت ۲۰ سال یا بیشتر به این عمل ادامه بدهند بین ۲۰ تا ۲۵ سال زودتر از افرادی كه به هیچوجه در زندگی سیگار نكشیدهاند، خواهند مرد. تنها سرطان ریه یا بیماریهای قلبی پیامدهای استعمال دخانیات نیست بلكه مجموعهای از مسایل و مشكلات بهداشتی در ارتباط با مصرف مواد دخانی وجود دارد كه میتواند به لحاظ شرایط جسمانی و مقاومت ایمنی در افراد سیگاری بروز كند.
كشیدن تنها یك تا چهار سیگار در روز، خطر مرگ در اثر بیماری قلبی را سه برابر میكند. با روشن كردن هر سیگار بر اثر واكنشهای شیمیایی ۵۰ نوع ماده سرطانزا تولید میشود و عامل ۸۰ درصد سرطان ریه، ۷۵ درصد بیماریهای ریوی و ۵۰ درصد بیماریهای قلبی سیگار است.
تحقیقات نشان میدهد سالانه ۳ میلیون نفر در اثر كشیدن سیگار در جهان فوت میكنند كه این رقم در سال ۲۰۲۰ به ۱۰ میلیون نفر خواهد رسید، این در حالی است كه ۲۵/۱ میلیارد نفر از جمعیت كره زمین سیگاری هستند و تقریبا ۱۰۰ هزار نفر در هر روز كشیدن سیگار را به صورت حرفهای شروع میكنند و اكثر آنها را جوانان و نوجوانان تشكیل میدهند كه بیشتر در سنین ۱۵ تا ۲۵ سالگی هستند كه این امر دریچهای برای ورود به اعتیاد و ناهنجاریهای اجتماعی و حركتی آرام و خاموش برای ویرانگری زندگی است.
تحقیقات بیانگر آن است كه اكثر افراد سیگاری در كشورهای در حال توسعه هستند، یعنی میتوان گفت از هر ۱۰ نفر ۸ نفر در این كشورها سیگاری هستند كه با این احتساب حدود ۸۰ درصد از بیماریها و مرگ و میرها نیز به این كشورها تعلق میگیرد و این روند رو به افزایش است در حالی كه در كشورهای توسعه یافته روبه كاهش است و این نشان از عدم آگاهی كافی كشورهای فقیر و در حال توسعه در مورد آثار مخرب و زیانبار مصرف سیگار و دخانیات و آگاهی كافی در كشورهای توسعه یافته است چرا كه آنها معتقدند این كار نوعی عقبافتادگی و بیتفكری است.
طبق آخرین آمارها در كشور ما ۱۲ درصد از افراد جامعه مصرف كننده دخانیات هستند، حال اگر تنها یك درصد سیگاریها درایران كم شوند یعنی به ۱۱ درصد برسند، ۷۰۰ هزار سیگاری كم میشوند و به ازای صرفهجویی در هزینه آن میتوان ۱۸ هزار شغل جدید ایجاد كرد!
